Inventaris van het archieffonds ‘Belgische Marine, 1809-1945/1946’ CENTRUM VOOR MILITAIRE GESCHIEDENIS 32 CENTRE D'HISTOIRE MILITAIRE INVENTARISSEN INVENTAIRES R. BOIJEN Wetenschappelijk Medewerker INVENTARIS. VAN HET ARCHIEFFONDS "BELGISCHE MARINE, 1809-1945/1946" KONINKLIJK LEGERMUSEUM Jubelpark, 3 B - 1040 Brussel MUSEE ROYAL DE L'ARMEE Pare du Cinquantenaire, 3 B - 1040 Bruxelles - 1987 - Wettelijk Depot: D/1987/935/2 INLEIDING (*) De geschiedenis van de Belgische militaire zeemacht is (1). er een van vallen en .opstaan af. 1832 Vanaf vooral werd de 1830 werd gedacht aan een zeemacht. De Onmiddellijk na de Belgische revolutie van eerste schermutselingen te water met de Hollandse vioot in 1830-1831 liepen echter twee falikant de schepen zouden Brabant. Herhaaldelijk voeren beide vaartuigen naar Belgische handelsnederzettingen in Afrika (aan de Rio Nunez) en Zuid-Amerika (Santo Thomas de Guatemala). De gevech- in Belgié veel kritiek wekten, het ten aan de de besparingswoede in het Parlement zouden het einde deb&cle van Santo Thomas en betekenen van de toenmalige zeemacht. In 1862 werd zij door de regering opgeheven, alhoewel minister Chazal toegaf dat het tegen zijn zin was. Rio Nunez tegen inlandse hoofden die de wereldzeeén bevaren : Marine opgericht en de Louise-Marie Koninklijke Belgische Duc de en De Louise-Marie zou nog gebruikt worden om de visvangst te beschermen terwij! de Duc de Brabant in 1864 op de Schelde opgeblazen werd als experiment voor zeemijnen, Ondanks pogingen van diverse instanties, die hamerden op de noodzaak van bescherming van onze kusten en havens, zou de marine vdéér de Eerste Wereldoorlog niet heropge- richt worden. In 1909 vormde men wel reserve-kanonneerboten (canonniéres de réserve), eerder symbolisch dan efficiént, Het belang van een zeemacht werd duidelijk gemaakt 1917 in Frank- tijdens de eerste grote wereldbrand en de Belgische overheid richtte in rijk een Dépdt des équipages op. In 1919 zou het vervangen worden door een detache- ment (later korps) van torpilleurs en mariniers, Ook het leven van dit korps was van 1939 als Marinekorps weer het korte duur levenslicht te zien. Pas na de Tweede Wereldoorlog kwam de definitieve oprichting van de Belgische Zeemacht. 1929 werd het opgeheven om pas in in : De stukken, die hier geinventariseerd worden, zijn van diverse aard. Het overgrote deel is afkomstig van schenkingen of werd bijeengebracht door dhr. L. Leconte, voormalig conservator van het Koninklijk Legermuseum als basis voor zijn studie over de marine een kwart eeuw werkte (1). Tussen de documentatie bevinden waaraan hij meer dan zich ook zeer veel kopieén, die dhr. Leconte véér de Eerste Wereidoorlog bijeenbracht. Men leze maar de inleiding van zijn studie om te zien hoe men door diverse instanties, die vijandig stonden tegenover alles wat naar marine rook, tegengewerkt werd, Vele van de originele documenten zijn intussen verloren gegaan, hetgeen het belang uitmaakt mate originele van aanwezig zijn, hebben hoofdzakelijk betrekking op de Koninklijk Marine, Interessant en belangrijk zijn de papieren die we ondergebracht hebben in het hoofdstuk "Personalia". de loopbaan van onze De gefnteresseerde zoeker eerste zeevaarders en -een groot aantal scheepsjournalen, waar vooral die over de Rio Nunez (2) en Santo Thomas in het oog springen. talrijke informaties over stukken, kopies, aantal grote vindt hier een van ook die De de er in (@) Afkortingen : cdt: commandant (bevelhebber); cie: Besiuit; minister(ie) van Buitenlandse Zaken; MO: minister(ie) van Oorlog. kapitein-commandant; kapiteins; kptcdt: kpt: compagnie; gen: generaal; KB: Koninklijk MBuitZ: ‘ e o p Tenslotte verwijzen we - wat de marine betreft van het Legermuseum en Santo Thomas en Marine in Leconte eveneens nog talrijke notities over het onderwerp (4). het bezit die voordien reeds geinventariseerd werden: nl. stukken over de Koninklijke L. Duitse vloot overgingen (3). Daarnaast over Belgische zeelieden, die - ook naar documenten in de opheffing van bevat het 1862 naar fonds na de (1) L. LECONTE, "Les ancétres de notre Force Navale", Brussel, 1952, 664 p. (2) Over de rapporten betreffende de Rio Nunez, zie ook : P. LEFEVRE, "Les voyages la Marine Royale belge au Sénégal, en Gambie et en basse Guinée. Récits des de médecins qui accompagnérent les navires de guerre belges Louise-Marie et Duc de Brabant (1847-1856) dans le cadre de la tentative de colonisation au Rio Nunez", in: p. Belgisch 39-64); 559-582; XXII-2 (juni 1979), p. 117-136. Tijdschrift XXI-8 (december (september 1979), p. 647-663; XXIII-1 Militaire 1978), Geschiedenis, 1978), p. XXII-7 (maart voor (3) er zijn betreft de archieven Santo Thomas de Wat colonisation, de papieren (met dagboek en verslagen) van kolonel Remy De Puydt, diverse verslagen, 0.a. van Vandenbroeck, commandant van de Louise-Marie en van Belgische Fonds van “Inventaris BOIJEN. Zie scheepsarts Militaire (1826-1955)", (Centrum voor Buiteniland Militaire Aanwezigheid in 1), Brussel, 1979, vnl, hoofdstuk V (Santo Thomas), Geschiedenis - inventarissen - nr. VI (Santa Catharina - Brazilié), VII (Belgen in Duitse marinedienst). de Compagnie belge Dechange. : het van het R. (4) Zie de getypte inventaris van de papieren L. Leconte door M.-A. Paridaens, L- PERIODE VOOR 1830 1/1-4 Fotokopieén van hoofdzakelijk Britse documenten betreffende de gevangenen (o.w. enkele Belgen), die door de HMS La Bonne Citoyenne op het Franse schip La Furieuse genomen werden op 6.07.1809. 4 stukken, 1/5. Zeebrief. Het handelsschip La Fortune, toebehorend aan Y. Engelsmans mag onder Franse vlag varen, Blokzijl, 2.04.1813. 1/6. Graaf Pierre-Désiré de Buat uit Bergen is laten met de graad van fregatkapitein. Parijs, 9.12.1815. in de Franse Koninklijke Marine toege- 1/7. Schrift met berekeningen voor plaats- en tijdsbepaling op zee. Ms., s.d., 30 + 1 p. 1/8-14, Bundei met examenvragen en antwoorden om graadsverhoging te verkrijgen in de marine, Ms., s.d., 7 stukken, 1/15. "Journal de la campagne expéditionnaire de fa [re Division d'Infanterie”, Anoniem verslag van de reis aan boord van De Seeuw en van de campagne op Java, met in en fine geografische en politieke informatie over antwoord. 1.01.1827 - 24.03.1830. Ms, 121 + 33 p. van vraag vorm Java de in
